สืบสานมรดกอีสาน: ศิลปะการทำ 'แจ่วสูบ'

ในกิจกรรม 'ค่ายอัตลักษณ์' ที่จัดขึ้น ณ บ้านหม้อ อ.ศรีเชียงใหม่ จ.หนองคาย นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยขอนแก่นได้เข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์อาหารพื้นถิ่น ภายใต้การแนะนำของผู้นำชุมชน ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้กระบวนการทำ 'แจ่วสูบ' ซึ่งเป็นน้ำพริกพื้นบ้านที่สืบทอดกันมาในกลุ่มคนริมน้ำโขง

นางเกษาภรณ์ งามเหลือ ประธานวิสาหกิจชุมชนแปรรูปปลา กล่าวว่า อาหารชนิดนี้เกิดจากภูมิปัญญาในการนำวัตถุดิบในท้องถิ่นมาใช้ โดยมีใบบอนเป็นส่วนประกอบหลัก ซึ่งต้องผ่านกรรมวิธีที่พิถีพิถันเพื่อลดความคัน เริ่มจากการนำใบบอนไปตากแดด 3 วัน นวดกับน้ำซาวข้าว มะนาว และเกลือ จากนั้นนำไปหมักในกระบอกไม้ไผ่อีก 3 วันก่อนนำไปนึ่ง กลิ่นที่ได้จะคล้ายกับใบยาสูบ จึงเป็นที่มาของชื่อ 'แจ่วสูบ'

ภูมิปัญญานี้มีความสำคัญสำหรับนักท่องเที่ยวและผู้อยู่อาศัยที่สนใจในมรดกทางอาหารที่แท้จริงของชาวอีสาน โดยแจ่วสูบมักทำจากการตำพริก หอม กระเทียม กับปลาน้ำโขงรมควันหรือปลาทู ปรุงรสด้วยน้ำปลาร้าต้มสุกและโรยหน้าด้วยใบขิง แม้กิจกรรมนี้จะช่วยเน้นย้ำถึงการอนุรักษ์เทคนิคดั้งเดิม แต่ยังคงต้องติดตามต่อไปว่าโครงการที่ขับเคลื่อนโดยชุมชนเช่นนี้จะมีอิทธิพลต่อการเพิ่มความแพร่หลายของอาหารพื้นถิ่นเหล่านี้ในตลาดท้องถิ่นอย่างไร