กลุ่มภาคประชาสังคมคัดค้านการที่ไทยอาจเข้าร่วมอนุสัญญา UPOV 1991

เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2569 มติชนออนไลน์รายงานว่ากลุ่มภาคประชาสังคมได้ออกแถลงการณ์ร่วมแสดงจุดยืนคัดค้านอย่างรุนแรงต่อการที่รัฐบาลไทยอาจเข้าร่วมอนุสัญญา UPOV 1991 โดยกลุ่มดังกล่าวให้เหตุผลว่าการเข้าร่วมข้อตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองพันธุ์พืชนี้อาจส่งผลกระทบเชิงลบต่อเกษตรกรรายย่อยและคุกคามความหลากหลายทางชีวภาพทางการเกษตรของประเทศ

ข้อกังวลหลักที่องค์กรเหล่านี้หยิบยกขึ้นมาคือ กฎระเบียบที่เข้มงวดของ UPOV 1991 อาจจำกัดสิทธิดั้งเดิมของเกษตรกรในการเก็บรักษา แลกเปลี่ยน และนำเมล็ดพันธุ์กลับมาใช้ใหม่ นักวิจารณ์เกรงว่านโยบายดังกล่าวอาจนำไปสู่การพึ่งพาบริษัทเมล็ดพันธุ์เชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่มากขึ้น และอาจเพิ่มต้นทุนการผลิตทางการเกษตรในท้องถิ่น

สำหรับผู้อยู่อาศัยและผู้ที่สนใจในภาคเกษตรกรรมของไทย ความเคลื่อนไหวนี้เน้นย้ำถึงการถกเถียงที่กำลังดำเนินอยู่เกี่ยวกับความมั่นคงทางอาหารและความสมดุลระหว่างมาตรฐานการค้าระหว่างประเทศกับวิถีเกษตรกรรมท้องถิ่น การเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบด้านเมล็ดพันธุ์ที่อาจเกิดขึ้นนี้อาจส่งผลต่ออนาคตของตลาดท้องถิ่นและความพร้อมของผลผลิตที่หลากหลาย

จนถึงขณะนี้ รัฐบาลยังไม่ได้ยืนยันจุดยืนสุดท้ายเกี่ยวกับการเข้าร่วมอนุสัญญาดังกล่าว และยังคงต้องติดตามต่อไปว่าข้อกังวลของภาคประชาสังคมจะมีอิทธิพลต่อนโยบายของรัฐบาลมากน้อยเพียงใด ขณะนี้ผู้สังเกตการณ์กำลังรอความชัดเจนเพิ่มเติมจากกระทรวงที่เกี่ยวข้องว่าประเทศจะดำเนินการตามข้อตกลงนี้ต่อไป หรือจะแสวงหากรอบทางเลือกอื่นที่ปกป้องผลประโยชน์ของเกษตรกรรายย่อยได้ดีกว่า